લેપ્રોસ્કોપી પ્રજનન સમસ્યાનું નિદાન કરવામાં મદદ કરી શકે છે. વંધ્યત્વ માટે લેપ્રોસ્કોપી સર્જરીમાં પેટમાં નાના ચીરા કરવામાં આવે છે અને સર્જન દ્વારા પેલ્વિક પોલાણ અને પ્રજનન અંગોની તપાસ કરવા માટે કેમેરા અને લાઇટ ધરાવતી લેપ્રોસ્કોપ અથવા ફાઇબર-ઓપ્ટિક ટ્યુબ દાખલ કરવામાં આવે છે. લેપ્રોસ્કોપી દ્વારા, સર્જન માત્ર પેટના અંગોને નજીકથી જ જોતું નથી પણ તેનું સમારકામ પણ કરે છે.
સ્થાનિક એનેસ્થેટિક હેઠળ કરવામાં આવે છે, લેપ્રોસ્કોપિક પ્રક્રિયા સામાન્ય રીતે લગભગ 45-60 મિનિટ લે છે. પેટની દિવાલથી દૂર ખસેડીને પેટના અવયવોને દૃશ્યમાન બનાવવા માટે, જે કાર્બન ડાયોક્સાઇડ અથવા નાઈટ્રસ ઓક્સાઇડ છે, ગેસનો ઉપયોગ કરીને પેટને ફુલાવીને, સર્જન નાના ચીરોમાં લેપ્રોસ્કોપ દાખલ કરે છે. કૅમેરા પેલ્વિક પોલાણમાં આંતરિક અવયવોની છબીઓ કેપ્ચર કરે છે, અને તેમને વિડિઓ સ્ક્રીન પર પ્રદર્શિત કરે છે.
વંધ્યત્વના નીચેના સંભવિત કારણો જેમ કે ડાઘ પેશી, એન્ડોમેટ્રિઓસિસ, અંડાશય અને ગર્ભાશયમાં અસાધારણતા, ફાઇબ્રોઇડ ગાંઠો અને અવરોધિત ફેલોપિયન ટ્યુબ માટે લેપ્રોસ્કોપિક સર્જરીની સલાહ આપવામાં આવે છે. સર્જન નાના સર્જિકલ સાધનોનો ઉપયોગ કરીને એન્ડોમેટ્રાયલ પેશીઓ, ફાઇબ્રોઇડ્સ અથવા ડાઘ પેશીને દૂર કરીને સમસ્યાઓ સુધારવા માટે ઓપરેટિવ લેપ્રોસ્કોપી કરે છે. એકવાર ઇલેક્ટ્રિક પ્રવાહ અથવા લેસર બીમનો ઉપયોગ કરીને પેશીને દૂર કરવામાં આવે, પછી ક્લિપ્સ અથવા ટાંકાનો ઉપયોગ કરીને સર્જિકલ ચીરો બંધ કરવામાં આવે છે.
આ પણ વાંચો: ગર્ભપાતના સંકેતો
શું વંધ્યત્વ માટે લેપ્રોસ્કોપી સર્જરીની ભલામણ કરવામાં આવે છે?
સ્ત્રીઓમાં વંધ્યત્વ માટે લેપ્રોસ્કોપિક સર્જરી કરવા સામે દલીલ હજુ પણ ચાલુ છે, અને મોટાભાગના કિસ્સાઓમાં, ડોકટરો પેલ્વિક પીડા અનુભવતી સ્ત્રીઓ માટે સર્જરીની ભલામણ કરે છે. ઇન વિટ્રો ફર્ટિલાઇઝેશન (IVF), તેમજ આસિસ્ટેડ રિપ્રોડક્ટિવ ટેક્નોલોજી (ART) ની સફળતા દરમાં સુધારો હોવા છતાં, વંધ્યત્વના ઉકેલ તરીકે લેપ્રોસ્કોપિક સર્જરીનો ઉપયોગ હજુ પણ ભલામણ કરવામાં આવે છે.
જ્યારે અસ્પષ્ટ વંધ્યત્વ એક પડકાર છે, ત્યારે IVF ટેક્નોલોજીના સફળ ઉપયોગ પછી પણ, લેપ્રોસ્કોપિક ડાયગ્નોસ્ટિકના ઉપયોગ અંગેનો વિવાદ હજી પણ એન્ડોમેટ્રિઓસિસ, ટ્યુબલ નસબંધીનો ઇતિહાસ, એક્ટોપિક ગર્ભાવસ્થા, ટ્યુબલ એડહેસન્સ અને ગર્ભાશય ફાઇબ્રોઇડ્સને અવરોધિત અથવા વિકૃત કરતી સ્ત્રીઓ પર આધારિત છે. ગર્ભાશયની પોલાણ. જો કે, ફેલોપિયન ટ્યુબની પેટન્સી ચકાસવા માટે હિસ્ટરોસાલ્પિંગોગ્રામ એચએસજીના ઉપયોગને કારણે પેલ્વિક સંલગ્નતાનું જોખમ રહેલું છે, અને લેપ્રોસ્કોપિક સર્જરી દ્વારા જ સંલગ્નતાની પુષ્ટિ કરી શકાય છે.
તેવી જ રીતે, લેપ્રોસ્કોપિક સર્જરી, ખાસ કરીને લેપ્રોસ્કોપિક અંડાશયના ડ્રિલિંગ (LOD) પોલિસિસ્ટિક અંડાશય સિન્ડ્રોમ (PCOS) જેવી સામાન્ય સ્વાસ્થ્ય સમસ્યા ધરાવતી સ્ત્રીઓ માટે સૌથી વધુ સલાહભર્યું સારવાર વિકલ્પ હોઈ શકે છે. સારા અંડાશયના અનામત સાથે, આવા દર્દીઓ સામાન્ય રીતે ક્લોમિફેન સાઇટ્રેટ સામે પ્રતિરોધક હોય છે. જ્યારે પ્રક્રિયા હોર્મોનલ વાતાવરણમાં સુધારો કરવામાં અને મોનો-ફોલિક્યુલર વિકાસને પ્રેરિત કરવામાં મદદ કરે છે, ત્યારે તે અંડાશયના હાઇપરસ્ટિમ્યુલેશન સિન્ડ્રોમના વિકાસની શક્યતાઓને દૂર કરે છે અને બહુવિધ ગર્ભાવસ્થા દર ઘટાડે છે.
સ્ત્રીઓમાં હળવા એન્ડોમેટ્રિઓસિસનું નિદાન કરવા માટે ડાયગ્નોસ્ટિક લેપ્રોસ્કોપી આવશ્યક છે અને લેપ્રોસ્કોપી એક્સિઝન સામાન્ય રીતે જખમ દૂર કરીને એન્ડોમેટ્રિઓસિસની સારવાર માટે કરવામાં આવે છે; આમ, ગર્ભાવસ્થાના દરમાં વધારો. ઉપરોક્ત તમામ તબીબી સમસ્યાઓ માટે તમારા ડૉક્ટર દ્વારા લેપ્રોસ્કોપીની ભલામણ કરવામાં આવી શકે છે.
પણ, વાંચો: ડાયગ્નોસ્ટિક હિસ્ટરોલાપેરોસ્કોપી
લેપ્રોસ્કોપીના જોખમો શું છે?
વંધ્યત્વ માટેની લેપ્રોસ્કોપીમાં કોઈપણ સર્જરીની જેમ જોખમ હોય છે. વંધ્યત્વની સારવાર માટે લેપ્રોસ્કોપી કરાવનાર 1માંથી માત્ર 2 કે 100 દર્દીઓ જ તેનો અનુભવ કરે છે, તેમ છતાં નાની-મોટી જટિલતાઓ છે. સૌથી સામાન્ય ગૂંચવણો નાની જોવામાં આવે છે, અને તેમાં શામેલ છે:
- ચીરાના વિસ્તારની આસપાસ ત્વચામાં બળતરા અથવા ત્વચા પર ફોલ્લીઓ
- મૂત્રાશય ચેપ (સિસ્ટીટીસ)
લેપ્રોસ્કોપિક સર્જરી પછી ગંભીર ગૂંચવણો ઓછી સામાન્ય છે, અને તેમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે:
- હેમેટોમાસ અથવા સેરોમાસ (ત્વચાની નીચે અને રક્ત વાહિનીની બહાર લોહીનો સંગ્રહ
- સંલગ્નતાની રચના
- ચેતા નુકસાન
- એલર્જીક પ્રતિક્રિયા
- બ્લડ ક્લોટ્સ
- પેશાબની રીટેન્શન
કેટલાક સંશોધન અભ્યાસોએ સાબિત કર્યું છે કે એન્ડોમેટ્રાયલ પોલિપ્સને દૂર કરવા માટે લેપ્રોસ્કોપીનો ઉપયોગ કરવાથી પ્રજનનક્ષમતા સુધારવામાં મદદ મળે છે, તેમજ પોલિપ્સની સંખ્યા અથવા કદ હોવા છતાં, ગર્ભાવસ્થાની શક્યતાઓ વધે છે. અમેરિકન એસોસિએશન ઓફ લેપ્રોસ્કોપિક સર્જન્સ (AAGL) એ પ્રેક્ટિસ માર્ગદર્શિકામાં કોઈપણ બિનફળદ્રુપ દર્દીમાં પોલિપને સર્જીકલ દૂર કરવાની ભલામણ કરી છે કારણ કે કુદરતી ગર્ભધારણ અથવા સહાયિત પ્રજનન તકનીક (ART) સફળ થવાની વધુ તક છે.
એ જ રીતે, ગર્ભાશય ફાઇબ્રોઇડ્સ અને પ્રજનનક્ષમતા સંબંધિત અભ્યાસોની સમીક્ષામાં જાણવા મળ્યું છે કે સબમ્યુકોસલ ફાઇબ્રોઇડ ધરાવતી સ્ત્રીઓમાં પ્રજનનક્ષમતાના પરિણામોમાં ઘટાડો થયો છે, અને ફાઇબ્રોઇડ્સને દૂર કરવાથી ગર્ભધારણ કરવામાં મદદ મળી શકે છે. જ્યારે લેપ્રોસ્કોપીનો ઉપયોગ કરીને વિસ્તરેલી ફેલોપિયન ટ્યુબને દૂર કરવામાં આવી ત્યારે ઇન વિટ્રો ફર્ટિલાઇઝેશન (IVF) પરિણામોમાં 50 ટકાનો સુધારો જોવા મળ્યો છે, અને તેથી, સારવારની ખૂબ ભલામણ કરવામાં આવે છે.
જો કે, ઘણા વંધ્યત્વ નિષ્ણાતો આજે એઆરટીની તરફેણ કરે છે અને સામાન્ય એનેસ્થેસિયાની જરૂરિયાતને કારણે ડાયગ્નોસ્ટિક લેપ્રોસ્કોપીને બાયપાસ કરી રહ્યા છે, જેને તેઓ ગૂંચવણો અને જોખમોની ઓછી છતાં સંભવતઃ ગંભીર ઘટનાઓ સાથે સાંકળે છે. આ હોવા છતાં, લેપ્રોસ્કોપી હજુ પણ વંધ્યત્વ ધરાવતી સ્ત્રીઓની નાની પરંતુ નોંધપાત્ર ટકાવારી માટે મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવે છે.
નિષ્કર્ષમાં, લેપ્રોસ્કોપી સર્જરીને કેટલાક કિસ્સાઓમાં વંધ્યત્વની સારવારમાં તેની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા માટે વરદાન ગણી શકાય. વંધ્યત્વ ધરાવતી સ્ત્રીઓની નોંધપાત્ર સંખ્યા છે અને તેમાંથી પીસીઓએસ, ટ્યુબલ ફેક્ટર અને અસ્પષ્ટ વંધ્યત્વ ધરાવતી સ્ત્રીઓને શસ્ત્રક્રિયાથી ખૂબ જ ફાયદો થાય છે. IUI/IVF પ્રક્રિયાઓ જેમ કે સૅલ્પિંગેક્ટોમી, એન્ડોમેટ્રિઓસિસનું નિવારણ અને લેપ્રોસ્કોપી દરમિયાન સંલગ્નતાના લિસિસના કિસ્સામાં, વંધ્યત્વ ધરાવતી સ્ત્રીઓ માટે ગર્ભધારણની શક્યતાઓ વધુ જોવા મળે છે.
આ પણ વાંચો: વંધ્યત્વથી ગર્ભાવસ્થા તરફ આગળ વધવા માટે યોગ
