वंध्यत्व असलेल्या जोडप्यांना उपचाराचे बरेच पर्याय उपलब्ध आहेत. वैद्यकीय विज्ञान आणि तंत्रज्ञानातील प्रगतीमुळे वंध्यत्व उपचारांची संख्या झपाट्याने वाढत आहे. अचूक उपचार व्यक्तीचे लिंग, वंध्यत्वाचे कारण आणि आरोग्य स्थिती यावर अवलंबून असतात.
जेव्हा जोडपे वंध्यत्वाचे असते, तेव्हा कोण नापीक आहे हे निर्धारित करण्यासाठी डॉक्टर दोन्ही भागीदारांच्या अनेक चाचण्या करतात. सामान्यतः, त्यांच्यापैकी एक नापीक आहे, तर काही प्रकरणांमध्ये, ते दोघेही नापीक आहेत.
चाचणी परिणामांवर अवलंबून, डॉक्टर पुढील उपचारांची योजना करतात.
पुरुष प्रजनन उपचारांसाठी कोण पात्र आहे?
वंध्यत्वाचे निदान झालेल्या भागीदारांपैकी कोणीही, पुरुष किंवा महिला, वंध्यत्व उपचारांसाठी पात्र आहे.
पुरुषांसाठी प्रजनन उपचार
काही प्रकरणांमध्ये, काही शस्त्रक्रिया किंवा औषधोपचार करून पुरुष वंध्यत्व पूर्ववत केले जाऊ शकते. अचूक उपचार वंध्यत्वाच्या कारणावर अवलंबून असतात.
या उपचारांचे मुख्य उद्दिष्ट एकतर शुक्राणूंचे उत्पादन थांबले असल्यास ते पुन्हा सुरू करणे किंवा शुक्राणूंच्या मार्गातील अडथळे दूर करणे (जर काही असेल तर) आहे. पुरुषांसाठी येथे काही सामान्य वंध्यत्व उपचार आहेत:
अ. औषधोपचार आणि हार्मोन थेरपी: ज्या प्रकरणांमध्ये काही हार्मोन्समुळे शुक्राणूंच्या निर्मितीवर परिणाम होत असतो, अशा वेळी काही हार्मोन थेरपी उपयुक्त ठरू शकतात. कधीकधी, औषधोपचारानेदेखील शुक्राणूंची निर्मिती पुन्हा सुरू होऊन वंध्यत्वावर उपचार होऊ शकतो.
ब. लैंगिक संबंधांसाठी उपचारपद्धती: अनेक जोडप्यांना लैंगिक संबंधांमध्ये समस्या येतात. या समस्यांमध्ये स्तंभन दोष किंवा शीघ्रपतन यांचा समावेश होतो. योग्य उपचारपद्धती या समस्यांचे निराकरण करण्यास आणि पुरुषांमधील प्रजनन क्षमता सुधारण्यास मदत करू शकतात.
क. संसर्गावरील औषधोपचार: काही प्रकरणांमध्ये, शरीरातील संसर्गामुळे पुरुषांना वंध्यत्व येते. या संसर्गावर योग्य औषधोपचाराने उपचार केल्यास प्रजनन क्षमता पूर्ववत होण्यास मदत होऊ शकते.
ड. शस्त्रक्रिया: शुक्राणूंच्या मार्गात अडथळा आल्यास शस्त्रक्रिया हा एक पर्याय आहे. असे विशेषतः तेव्हा घडते जेव्हा रुग्णाला व्हेरिकोसेलचा (Varicocele) त्रास असतो किंवा त्याची वाहिनी (Vas Deferance) बंद झालेली असते. शस्त्रक्रियेमुळे हा अडथळा दूर होण्यास, शुक्राणूंचा प्रवाह पूर्ववत होण्यास आणि प्रजनन क्षमता पुन्हा निर्माण होण्यास मदत होते.
जर तुम्ही पुरुष असाल आणि तुम्हाला वंध्यत्वाचे निदान झाले असेल, तर निराश होण्याची गरज नाही. बहुतेक प्रकरणांमध्ये पुरुष प्रजनन क्षमता उलट केली जाऊ शकते आणि आपण वडील होऊ शकता! अपोलो फर्टिलिटीमध्ये, आम्ही असंख्य रुग्णांना विशिष्ट उपचारांद्वारे त्यांची प्रजनन क्षमता परत मिळवण्यास मदत केली आहे.
सल्लामसलत करण्यासाठी तुम्ही आमच्याशी कधीही संपर्क साधू शकता.
जोखीम आणि गुंतागुंत:
महिलांसाठी वंध्यत्व उपचार
महिला वंध्यत्वासाठी दोन उपचार पर्याय उपलब्ध आहेत. उपचार हे स्त्रीचे वय, वंध्यत्वाचे कारण आणि वैयक्तिक निवडीवर अवलंबून असते. हे लक्षात घेणे फार महत्वाचे आहे की महिला वंध्यत्व उपचारांसाठी संयम आणि वचनबद्धता आवश्यक आहे.
औषधोपचार किंवा शस्त्रक्रियेद्वारे प्रजनन क्षमता पुनर्संचयित करणे हे या उपचारांचे मुख्य ध्येय आहे.
अ. औषधोपचार: प्रजनन क्षमता वाढवणारी औषधे स्त्रियांमधील प्रजनन क्षमता औषधोपचाराद्वारे पुनर्संचयित करण्यासाठी वापरली जातात. ही प्रजनन क्षमता वाढवणारी औषधे फॉलिकल-स्टिम्युलेटिंग हार्मोन्स किंवा ल्युटेनायझिंग हार्मोन्सप्रमाणे काम करतात, जे अंडोत्सर्जनाची प्रक्रिया सुरू करतात. सखोल तपासणीनंतर डॉक्टर तुम्हाला अनेक प्रकारची प्रजनन क्षमता वाढवणारी औषधे लिहून देतात.
ब. शस्त्रक्रिया: जर औषधोपचार प्रभावी ठरले नाहीत, तर तुमचे डॉक्टर शस्त्रक्रियेची शिफारस करू शकतात. या शस्त्रक्रिया गर्भाशयाच्या रचनेतील दोष सुधारण्यावर आणि एंडोमेट्रियल पॉलिप्स किंवा चिकटलेले भाग काढून टाकण्यावर लक्ष केंद्रित करतात.
क्वचित प्रसंगी, जर तुमच्या फॅलोपियन ट्युब्यूल्समध्ये द्रव भरला असेल, तर डॉक्टरांना ट्युबल सर्जरी देखील करावी लागू शकते.
जोखीम आणि गुंतागुंत
सर्व उपचारांप्रमाणेच, स्त्री वंध्यत्व उपचारामध्ये काही जोखीम असतात. सर्वात सामान्य धोके आहेत:
· नंतरच्या आयुष्यात डिम्बग्रंथि ट्यूमरचा धोका
· जुळे किंवा तिप्पट होण्याची शक्यता
ओव्हेरियन हायपर स्टिम्युलेशन सिंड्रोम (OHSS)
पुनरुत्पादक सहाय्य पद्धती
जर डॉक्टर वर नमूद केलेल्या उपचारांनी जोडप्यांमध्ये प्रजनन क्षमता पुनर्संचयित करू शकत नसतील, तर काही इतर प्रजनन सहाय्य पद्धती देखील आहेत. उदा
· गर्भाशयांतर्गत वीर्यसेचन (IUI):
या प्रक्रियेअंतर्गत, अंडी यशस्वीपणे फलित करण्यासाठी डॉक्टर लाखो शुक्राणू गर्भाशयात घालतात.
· सहाय्यक प्रजनन तंत्रज्ञान (एआरटी):
ही शुक्राणू आणि अंडी कृत्रिमरित्या एकत्र करण्याची प्रक्रिया आहे. जेव्हा शुक्राणूंची संख्या, शुक्राणूंचे आरोग्य आणि अंड्यांचे आरोग्य ठीक असते तेव्हा ही प्रक्रिया उपयुक्त आहे, परंतु स्त्रीला गर्भधारणेमध्ये समस्या येतात.
· इंट्रासाइटोप्लाज्मिक स्पर्म इंजेक्शन (ICSI):
या प्रक्रियेत, एकच शुक्राणू गर्भाशयाच्या बाहेरील अंड्यामध्ये टोचला जातो आणि नंतर गर्भ गर्भाशयात हस्तांतरित केला जातो.
निरोगी मुलांचे पालक होण्याची तुमची तीव्र इच्छा आम्ही समजू शकतो. वंध्यत्वामुळे तुम्ही जो ताण सहन करत आहात, तोही आम्ही जाणतो. पण, अपोलो फर्टिलिटीमध्ये , तुमचे स्वप्न साकार करण्यासाठी आम्ही तुमच्या मदतीला आहोत. आम्ही शेकडो जोडप्यांना मदत केली आहे आणि तुम्हालाही मदत करू शकतो.
होय, काही प्रकरणांमध्ये, प्रजनन क्षमता उलट करणे शक्य आहे. तुमची पूर्ण तपासणी केल्यानंतर तुमचे डॉक्टर तुम्हाला योग्य मार्गदर्शन देऊ शकतात.
जर तुम्ही स्त्री असाल आणि वय 35 पेक्षा जास्त असेल, तर तुम्ही 6 महिने प्रयत्न करूनही गरोदर होत नसल्यास तुम्ही डॉक्टरांना दाखवावे. जर तुम्ही पुरुष असाल, तर तुम्ही कोणत्याही वयात मुलाला जन्म देऊ शकत नसाल तर तुम्ही डॉक्टरांना दाखवावे.
निरोगी आहार घेणे, धूम्रपान आणि अल्कोहोल टाळणे, विषारी पदार्थांचे प्रदर्शन मर्यादित करणे आणि शारीरिकरित्या सक्रिय राहणे हे तुमची प्रजनन क्षमता टिकवून ठेवण्यास मदत करू शकते.
वंध्यत्वासाठी IVF हा एक लोकप्रिय उपचार आहे. आयव्हीएफचा यशाचा दर अनेक घटकांवर अवलंबून असतो, ज्यात तुमचे वय, वंध्यत्वाचे कारण आणि एकूणच आरोग्य यांचा समावेश होतो.
